mardefondo

JORGE CABEZAS, pintor figurativo

Grandes dosis de disciplina aderezada con rock and roll. Es la receta que emplea el pintor coruñés Jorge Cabezas en su trabajo. Varios cientos de creaciones y una carrera de quince años con epicentro en A Coruña, con carrete para rato.

—¿Se puede vivir de la pintura en Galicia?
—Se puede y bastante bien. Yo lo hago desde los 19 años en exclusiva, y no me va mal.

—¿Entonces no es cierto eso de que el mercado anda flojo?
—El mercado del arte aquí está bastante bien, aunque hay quien piensa que está sobrevalorado. El negocio está en manos sobre todo de las galerías, que son las que mueven las colecciones y se cambian los cuadros como cromos. Las galerías se quedan del 40 al 50% del negocio, pero no me parece mucho cuando existe una buena implicación con el trabajo.

—¿Cuánto hay que rascarse el bolsillo para tener un cuadro tuyo?
—Entre cinco mil pesetas y dos millones. Bueno..., de cinco mil ya no, pero sí a partir de cien mil pesetas hay cosas mías, dependiendo del formato y el trabajo.

—¿Cuál es el perfil de los clientes interesados en tu obra?
—Hay de todo. Muchas veces tampoco sé quién compra, y francamente me da igual. Pero sí que hay gente entendida en arte y otros como el típico abogado que no tiene ni pajolera pero lo ha visto en una oficina y quiere un cuadro para su bufete.
—¿Cuáles son tus influencias?

—No tengo influencias. He copiado con todo el morro. De hecho, me plagio a mí mismo. Pero sí que hay nombres a los que admiro y de los que he aprendido como Tapiès, Barceló, Woody Allen...

—¿Ha pagado alguna vez con un cuadro?
—Sí, claro. He cambiado un cuadro por un sofá, por un jamón de jabugo, por cuentas en los bares...

—¿Y por un alquiler?
—No.

La historia del artista descarriado, talentoso y que asiste a su propia redención espiritual y psicotrópica, es del gusto de la industria de Hollywood. El último sujeto hagiográfico es Johnny Cash, un cantante nacido en Arkansas, y con su dosis de trauma familiar y marginalidad indispensable.

En la cuerda floja hace un recorrido por la carrera de Cash a partir de los momentos más importantes de su vida, desde la muerte trágica de su hermano cuando era un niño, pasando por el trato injusto de su padre y sus primeros tiempos en la música. La trama, sostenida a partir de las sólidas intrepretaciones de sus protagonistas, no va mucho más allá. Los biopic son tendencia en la industria cinematográfica, quizá por la escasez de buenos guiones propiamente ficticios, o por la garantía de éxito al menos entre los mitómanos.

El ritmo narrativo se alimenta de las caídas y los éxitos del cantante, y hace que el espectador permanezca atento durante los 136 minutos que dura la cinta. La lucha emprendida por Cash contra sus propios demonios se salda finalmente con la victoria del mito. Una victoria que no le es gratuita: deja atrás a muchas personas importantes, sus propias adicciones y cárceles y parte de su identidad.

Gana en contrapartida, la batalla al amor, la esperanza y la redención personal.
Joaquin Phoenix consigue hacer creíble su interpretación, incluso en la ejecución de los temas más emblemáticos del cantante. La contención y la austeridad, combinada con los excesos venidos del consumo de alcohol y drogas, fueron los pilares de la construcción de su personaje, al que el propio Jonh Cash dio el visto bueno.

En cuanto a su partener, la oscarizada Reese Witherspoon, en la piel de June Carter, es la verdadera sorpresa de este filme. La rubia de títulos para adolescentes, abandona ese hábito literalmente, y ya de morena intrepreta a una creíble y compleja compañera profesional y vital de Cash. La tenacidad y el amor fueron la guía de la vida de la exitosa cantante country, que falleció antes de que comenzase el rodaje y que también había dado el visto bueno a la actriz.
Una oportunidad digna para recuperar la figura de uno de los cantantes contemporáneos más influyentes.

O pasado martes, o gremio teatral galego estivo de celebración. Foi con motivo da décima edición da Gala María Casares, na que se rinde tributo á produción feita en Galicia no último ano.

A batuta levouna este ano Lino Braxe, quen optou por unha ambientación da década dos cincuenta, os mellores anos da radio. O medio foi aproveitado en fondo e forma, segundo os esquemas propios do soporte. A fórmula non foi todo o afortunada que se previu, aínda que o ritmo da Gala resultou ameno.

Canto ao reparto de premios, confirmouse o reparto que todas as quinielas estimaban. Aínda así, Tío Vania rematou a noite con varias xerras baixo o brazo (por certo, onde quedou a intención de cambiar de galardón). Anabel Gago, Carlos Alonso e Cristina Domínguez foron algúns dos membros da Factoría Teatro que subiron ao escenario do Rosalía de Castro.

Con altibaixos, poucas anécdotas para a lembranza e algunha que outra actuación musical prescindible (a pesar da laudatoria actuación dos Satélites, memorables), foi un verdadeiro paseo por parte dos mellores espectáculos galegos desta fornada. Nunca están todos os que son, e nin son todos os que están.

En fin, parabéns aos premiados, e tamén á TVG por decidirse a retrasmitir en diferido a Gala en horas non intempestivas.

A televisión puido ser canle de democratización da cultura, pero ás máis das veces desaproveitou virtudes e limitouse a popularizar a necidade e o mal gusto. Outras eleva á masa pública a proxección de verdadeiros talentos, aínda que encorsetados nas reglas de xogo do soporte catódico. É o caso do traballo de verdadeiros actrices e actores de primeira orde, que non poden traspasar os esquemas prestablecidos do medio, a pesar da calidade do seu traballo. Malia todo, o bo facer trascende o medio.
Sendo o caso dalgúns dos intérpretes do último espectáculo de Lagarta,lagarta, non sempre resulta suficiente para acadar o éxito.

Folga dicir que a traxectoria da compañía avala a expectación xerada por cada novo traballo. De algo debe servir traballar arreo e con criterio durante anos para merecer respecto.
A popularización en sentido estricto non veu, non obstante, vencellada ao bo facer profesional, senón ao tirón lexítimo do seu intérprete estrela, Ernesto Chao. Os teatros e auditorios de concellos e cidades enchen ata a bandeira polo simple gusto de ver en escea a quen xa é un máis da familia. Máis de dez anos nos que Miro Pereira entra sen pedir permiso na casa de moitos galegos cada mércores.
A pereiramanía xa pensan en estudala nos gabinetes de psicoloxía, un cadro de apego inmotivado que non entende de idades, e se manifesta cada vez que sobe a un escenario.

A coxuntura non debería aproveitarse como salvoconducto. Unha estratexia que Lagarta, lagarta tira de man dende hai un tempo, e que se traduce en espectáculos inconsistentes, soportados por talentos indiscutibles que, non obstante, non avalan na práctica a consistencia do produto.
O descoido e a confianza na calor do público enxérganse endémicas e acumulan mediocridades indignas de quen as asina. Non se entende que unha das compañías máis veteranas do espectro galego, cos recursos técnicos e humanos de meirande valía, rebaixe de tal modo esixencias cualitativas, tanto en texto e idea orixinal, como en trazo e profundidade de personaxes, como en traballo de ritmo interno e externo.
A dignidade da profesión merece un traballo sempre coidadoso, que non relaxe por que saiba cheo o patio de butacas.

A materia prima da factoría teatral son fundamentalmente as historias e os intérpretes. Cando falla un deles, aínda que existan outros elementos propios da dramaturxia, o resultado fica tolleito.
En tempos de modernidade, a experimentación, a busca de novas fórmulas expresivas e mesmo a provocación, redundan en produtos amorfos (aínda que ás veces loables) que procuran a proxección de elementos únicos ata o extremo e a negación absoluta dos demais. O produto final poucas veces trascende a mera sorpresa.

A tempada continúa a ser prolixa en referentes dun e doutro tipo: de espectáculos parciais de desigual fortuna, de produtos redondos e rotundos e de espectáculos que peses ás boas intencións, erraron finalmente no bo camiño.

A pasada fin de semana coñecemos a última creación de Talía Teatro. Unha revisión contemporánea e arriscada da obra máis sonada de Beckett: Esperando a Godot, estreada hai cincuenta e tres anos en París, e cuxo impacto marcou un fito na historia teatral. A cousa non era para menos, e é que, aínda hoxe, medio século despois, continúa a ser un texto incómodo ao espectador, preado de desacougo.

A historia está aí, vestida de nudez e evidencia. Insultante evidencia que fai prescindible todo referente espacio-temporal. De par dela, da historia, uns poucos personaxes, atrapados nunha dimensión na que non hai lugar máis que para a espera. O drama reside no estatismo elocuente de seres cuxo nome non importa porque todo perde sentido segundo o tempo se consume e volve ao mesmo punto. Sen que pase nada, sen que nin a morte os redima.

O director, Roberto Salgueiro, apostou por unha certa proxección humorística, onde a densidade do texto, a soleminidade, se exprese por si mesma, sen necesidade de acentos innecesarios. Vladimir e Estragón participan ao espectador do seu drama a partir do humor nacido do absurdo e da loucura. De certo punto irracional e infantil, chave de sincera empatía.
O resto de personaxes contribúen ao desalento e a desesperación dunha atmósfera irrespirable, na que todos están atrapados. A traxedia non é tanto estálo como ter conciencia de o estar. Ese punto de lucidez na loucura.

Brillante presentimento que non pasa desapercibido; Talía Teatro.

A busca da emancipación, de novas experiencias ou da nudez de inhibicións de todo tipo teñen sido dende hai décadas xustificación abondo para tirar da botella por parte dos mozos á hora de se divertiren. É por iso que resulta cando menos abraiante a proliferación de discursos alarmistas sobor do botellón, dado que a comuñón alcohol-xuventude vén sendo unha constante hai tempo.

Responsos moralistas revélanse insuficientes por demais para tratar de atallar unha tendencia que, por outra banda, sábese máis que prexudicial. As consecuencias van dende as evidentes á saúde pública dos mozos e mozas, á alteración no descanso dos veciños e á pegada de destrozos na vía pública. A Administración procura fórmulas de consenso entre os que queren divertirse e os que tentan repouso nocturno. Cousa nada sinxela por outro lado, pero que distrae o verdadeiro foco de atención deste problema.
Unha circunstancia que demoniza aos mozos por parte dunha sociedade que non entende esta moda. Unha sociedade que non se decata da alteración de valores que ela mesma foi inxectando amodo de forma irreversible, e que agora se expresa con meridiana claridade a través das novas xeracións. Uns mozos que non entenden o ocio máis que como espazo para o consumo, sexa de alcohol, de sexo ou de tempo. Esquécese así a posibilidade de construír o entorno, de crear e ser libres. O cárcere dos mozos de hoxe radica en xa non ignorar onde está a porta de saída, senón nin sequera procurar buscala.

O medio televisivo naceu hai xa ben décadas como posta en escea dun xénero híbrido do teatro e a información. Unha linguaxe tatexante que procuraba rudimentos e vieiros propios de expresión, que pouco a pouco se foron consolidando.

Hoxe en día, apenas si quedan vestixos que dean idea de tal orixe, relegados case sempre a horas intempestivas da grella imposta. Estos días, hai motivo para felicitarse, sobre todo na Televisión Galega. A canle autonómica aposta por un formato en extinción no medio: a sitcom. A produción Pepe o inglés é un claro exemplo da traslación do formato teatral á TV. Unha fórmula a medio camiño entre as dúas canles que aproveita as vantaxes dunha e outra con notable inxenio.

Boa parte do éxito radica na elección do grupo humano que a materializa: Chévere. Veteranía, dominio do medio televisivo e un sofisticado sentido do humor que entende de pobo pero non de populismos (véxase Os Tonechos).
Evidencia de que algo está mudando no seo da TVG.

A tarde de onte foi de bule-bule para as xentes do teatro. Os rumores máis sorprendentes non se confirmaron ata a tarde, cando se decidiron a convocar unha rolda de prensa para confirmar que o buque do CDG queda sen patrón. Ánxeles Cuña Bóveda demitiu onte da direción do Centro, segundo dixo, polo impedimento de lle garantir o único requisito que puxera á entrada no cargo. A Consellería de Cultura non pode garantirlle a praza de docente nun instituto de Ourense.

O director xeral de Promoción e Difusión Cultural, Luis Bará, acompañaba onte a Cuña, e confirmaba a incompatibilidade no cargo co mantemento da praza que esixía a directora de Sarabela. Con pesar, Bará asegurou que "non se lle pode reservar o destino". Tildou a situación de inxusta e explicou que atende ao mecanismo propio do Igaem, polo cal o contrato asinado ten a categoría de alta dirección e non de alto cargo, polo cal non ten dereito á comisión de servizos especiasi que garantiría a praza e o destino da directora.

Todos lamentaron a coxuntura legal de incompatibilidades coa que se enfrenta o CDG, e que levou á demisión a Cuña. Lembrouse tamén que durante trece anos (os que durou no cargo Manuel Guede) incurriuse nunha situación de ilegalidade, xa que si se mantivo a praza docente.

Tan só seis meses foron os que durou o mandato de Ánxeles como responsable do teatro institucional galego. Medio ano que deron tempo para formular (un tanto ás presas, hai que dicilo) un proxecto de catro anos, e para dúas estreas: Illa Reunión, de Ana Vallés, e A cabana de Babagaiá de Paula Carballeira. Ata o momento, sendos espectáculos con boa acollida de crítica e público.

Haberá que agardar ata o vindeiro 17 de marzo para coñecer quen se ocupará da dirección en diante. Quen sabe, igual chaman de novo a Guede...